روايتش مىآيد . ان شاء اللَّه تعالى . و معناى آيه - با قطع نظر از مورد نزولش - اين است كه ، اى رسول در قضا و داوريهايت از كسانى كه اصرار بر خيانت دارند و مستمر در آنند دفاع مكن . براى اينكه خداى تعالى خيانت كار گنه پيشه را دوست نمىدارد . و هم چنان كه او كثير الخيانه را دوست نمىدارد ، قليل الخيانه را نيز دوست نمىدارد . چون اگر ممكن بود قليل الخيانه را دوست بدارد ، ممكن هم هست كه كثير الخيانه را دوست بدارد . و چون چنين است پس خدا از دفاع كردن از قليل الخيانه نهى مىكند ، همانطور كه از دفاع كردن از كثير الخيانه نهى فرموده : و اما كسى كه در امرى خيانت كرده و سپس در يك نزاعى ديگر حق به جانب او است ، دفاع كردن از او دفاعى بىمانع است ، و از ناحيه شرع از آن منع نشده و خداى تعالى از چنين دفاعى نهى نفرموده ، و جمله : * ( « وَلا تَكُنْ لِلْخائِنِينَ خَصِيماً . . . » ) * شامل آن نمىشود . « يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّه . . . » اين جمله نيز يكى ديگر از شواهدى بر گفتار ما است كه گفتيم از آيه ( 105 ) تا آيه ( 126 ) يك سياق حاكم است ، و در باره يك قصه نازل شده و آن قصه اى است كه جمله « وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ يَرْمِ بِه بَرِيئاً . . . » به آن اشاره دارد . و اين استخفاء مناسب با اعمالى است كه ممكن است آن را به ديگرى نسبت داد ، نظير سرقت و امثال آن ، در نتيجه اين احتمال تاييد مىشود كه آن چيزى كه اين آيه و آيات قبلش به آن اشاره دارد ، همان چيزى است كه آيه : « وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ يَرْمِ بِه بَرِيئاً » به آن نظر دارد . استخفاء و پنهان كردن امرى از خداى تعالى امرى است محال ، و غير مقدور چون هيچ چيزى در آسمان و زمين نيست كه بر خدا پنهان باشد و وقتى استخفاء از خداى تعالى محال و غير مقدور باشد ، طرف مقابلش يعنى عدم استخفاء هم امرى اضطرارى و غير مقدور است ، و چون از هر دو طرف غير مقدور است ، ديگر ملامت و سرزنشى به آن تعلق نمىگيرد . نمىشود كسى را ملامت كرد كه چرا كارت را از خدا پنهان مىكنى و يا پنهان نمىكنى . ولى مىبينيم كه بر حسب ظاهر ، آيه مورد بحث اين سرزنش را كرده و اين خود سؤالى است كه در اين جمله به ذهن مىرسد و جوابش اين است كه معناى تحت اللفظى استخفاء منظور نيست ، بلكه اين كلمه كنايه است از حياء كردن و شرمنده شدن و به همين جهت جمله : « وَلا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّه » را با دو قيد مقيد كرده ، اول با جمله « وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ ما لا يَرْضى مِنَ الْقَوْلِ » « 1 » و با اين قيد

--> ( 1 ) « سوره نساء ، آيه 108 » .